RIP Prof. Niemeier...

 

  Χάρις την μοντέρνα τεχνολογία πληροφορηθήκαμε την ίδια μέρα για την απώλεια του εικονιζομένου. Η φωτογραφία φυσικά δεν είναι πρόσφατη. Ο εικονιζόμενος, ο συνταξιούχος καθηγητής και πρώην διευθυντής της Γερμανικής Αρχαιολογικής Σχολής-Παράρτημα Αθηνών Wolf-Dietrich Niemeier, παρά τα προβλήματα υγείας (από την εποχή του κορονοϊού και μετά είχε χάσει κιλά και είχε κάποια κινητικά προβλήματα), συμμετείχε μέχρι και πρίν λίγους μήνες σε συνέδρια και ομιλίες. 

Wolf-Dietrich Niemeier (01.05.1947-13.11.2026)

  Γεννημένος την Πρωτομαγιά του 1947 στην Γοττίγγη (Göttingen), ο Niemeier ξεκίνησε τις σπουδές του στις αρχαιογνωστικές επιστήμες από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 στην γεννέτειρά του, για να τις συνεχίσει εντός της δεκαετίας του 1970 στην Χαϊδελβέργη και το γειτονικό Μαννχάϊμ. Στην τελευταία δίδασκε ο Wolfgang Schiering, ειδήμων επί της μινωϊκής κεραμικής. Υπό την επίβλεψή του, ο Niemeier θα ολοκληρώσει στα 1976 την διατριβή του περί του ανακτορικού κνωσσιακού ρυθμού. Ακολούθως θα μεταβεί στο Μαρβούργο - έτερη έδρα Μινωϊκών σπουδών και ερευνών στην Γερμανία χάρις την επιμονή του Friedrich Matz του νεώτερου - και θα εργαστεί ως τις αρχές της δεκαετίας του 1980 για το CMS (Corpus der Minoischen und Mykenischen Siegel). Εν συνεχεία θα διδάξει στο πανεπιστήμιο του Φράϊμπουργκ μεταξύ 1986 και 1991. Στα 1991 θα μεταβεί στην Χαϊδελβέργη ως διάδοχος του Jörg Schäfer, όπου και θα παραμείνει μέχρι το 2001. 

 Η παραμονή του στην Χαϊδελβέργη για μια δεκαετία θα σηματοδοτήσει την προσωπική του ακμή. Συνδιευθύνει ανασκαφή στο Ισραήλ, στην θέση Τέλ Κάμπρι, στην οποία ευρέθησαν σπαράγματα φρεσκογραφιών αιγαιακής τεχνοτροπίας και θεματικής. Εν συνεχεία θα ανασκάψει στην Μίλητο (Μικρά Ασία), στην οποία θα ανακαλύψει εστίες μινωϊκής και μυκηναϊκής εγκατάστασης. Συμμετέχει στην μικρής διάρκειας ανασκαφή της βίλας της Αμνισού στην Κρήτη μαζί με τους Jörg Schäfer και Veit Stürmer. Διοργανώνει και εν συνεχεία εκδίδει ως Aegaeum 12 το μεγάλο συνέδριο "Politeia: Society and State in the Aegean Bronze Age" (5th International Aegean Conference, 10.-13.04.1994). Οι παραδόσεις και τα σεμινάριά του έχουν πάντα ενδιαφέρουσα θεματική και συγκεντρώνουν πλήθη κόσμου. Τα γραπτά του είναι πλούσια σε εκτενείς βιβλιογραφικές παραπομπές. Φοιτητές, πολλοί εξ αυτών Έλληνες, έρχονται για να γράψουν διατριβές υπό την εποπτεία του. Είναι πληθωρικός και κοινωνικός, δικτυώνεται με τους μεγάλους συναδέλφους του σε Ευρώπη και Αμερική, τους οποίους συχνά-πυκνά καλεί για ομιλίες. Αρκετοί εξ αυτών μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην Χαϊδελβέργη ως υπότροφοι ερευνητές. Με το πάθος και την ενέργειά του, βάζει την Χαϊδελβέργη στον χάρτη των πανεπιστημιουπόλεων, στις οποίες μπορεί κανείς να μελετήσει - χάρις τις εξαιρετικά επανδρωμένες βιβλιοθήκες - τον μινωϊκό και μυκηναϊκό πολιτισμό. Ναι μεν φιλέλλην, μερακλής, λάτρης της ελληνικής κουζίνας και της μινωϊκής Κρήτης (η οποία διαπερνάει όλην την εργογραφία του, αλλά στην οποίαν δεν κατέστει δυστυχώς δυνατόν να ανασκάψει ευρέως) είναι επίσης και πατριώτης, μιας και δεν έχουμε υπόψιν μας εαν κάποιοι εκ των Ελλήνων φοιτητών του, οι οποίοι αφήναν οικονομικά κέρδη δια της παραμονής τους στην Χαϊδελβέργη, συμμετείχαν σε ανασκαφές του.

 Μετά το μιλλένιουμ, εγκαταλείπει την Χαϊδελβέργη για να αναλάβει την διεύθυνση του αθηναϊκού παραρτήματος της Γερμανικής Αρχαιολογικής Σχολής. Από την θέση αυτή θα οργανώσει ανασκαφές στην Κεραμεικό (στον οποίον θα ανακαλύψει ακόμα εναν αρχαϊκό Κούρο), στο Ηραίο της Σάμου, ενώ θα ξεκινήσει και πάλι τις ανασκαφές στο Καλαπόδι της Φθιώτιδας. Στο εκείθεν ιερό του Απόλλωνος θα διαπιστώσει την επιβίωση και συνέχεια της λατρείας και χρήσης του χώρου, από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού εως και τους Αρχαϊκούς και Κλασικούς Χρόνους. Σε διαλέξεις του έκανε λόγο και για την εύρεση θραυσμάτων αρχαϊκών τοιχογραφιών, οι οποίες δυστυχώς δεν έχουν δημοσιευτεί.

 Από τα 2020 και μετά, η υγεία του επιδεινώθηκε. Αφότου συνταξιοδοτήθηκε, παρέμεινε στην Αθήνα με την σύζυγό του, η οποία συνέβαλλε στις δημοσιεύσεις του με τα σχέδιά της αναπαραστάσεων, τοπογραφικών, αγγείων.  

 Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Ο Niemeier είναι μαζί με τον Hartmut Matthäus ο τελευταίος των μεγάλων Γερμανών Αρχαιολόγων, οι οποίοι ασχοληθήκαν με τους πολιτισμούς του Αιγαίου της Εποχής του Χαλκού. Επί της ακμής του, διάφορα ινστιτούτα στην Γερμανία υποστηρίξαν την προαναφερόμενη εξειδίκευση. Τώρα πλέον έχουν αλλάξει τα πράγματα και επικρατεί η επικέντρωση σε ελάχιστους πυρήνες. Η Χαϊδελβέργη ευτυχώς ανήκει ακόμα σε αυτούς. Πάλι καλά...

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΑΧΥΡΑΝΘΡΩΠΟΙ.

 Ο εικονιζόμενος ήταν γόνος ευκατάστατης οικογενείας. Ως τέτοιος πέρασε ξέγνοιαστα παιδικά και εφηβικά χρόνια. Δεν του έλειψαν τα υλικά αγαθά. Τουναντίον. Τα νιάτα του τα γλέντησε και με το παραπάνω. Δεν πρέπει να του επιβλήθηκαν περιορισμοί. Ευρέως γνωστός έγινε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μέσω των τότε ιλλουστρασιόν περιοδικών και κάποιων εκπομπών των νεοσύστατων ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών. 

 Για πολλούς της γενιάς μας ήταν πρότυπο: ψηλός, αθλητικός, καλοντυμένος, εμφανίσιμος. Συνδύαζε ομορφιά με αρρενωπότητα και διέθετε βαθιά, "αντρική" φωνή. Έδειχνε επιπλέον τζέντλεμαν, κοσμοπολίτης, ευκατάστατος. Συνοπτικά, "διέθετε όλο το πακέτο" που θα μπορούσε να ρίξει την οποιαδήποτε γυναίκα στην αγκαλιά του (βλ. εικ. 1). ¨Οποιος από εμάς τολμούσε να εκφέρει αντίθετη άποψη, άκουγε ατάκες όπως "μια νύχτα του είναι όλη η ζωή σου" και "πλύνε πρώτα το στόμα σου που τον αναφέρεις".  

Απ΄τα ψηλά...

...Στα χαμηλά...

 Κάποτε όμως ήλθε το τέλμα. Και η σπουδαία ζωή του εικονιζόμενου, καμιά 20αριά χρόνια μετά τον ερχομό του μιλλέννιουμ, κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Η κουρτίνα σκίστηκε και αποκαλύφθηκε η πραγματική του ζωή:

 Ο πάλαι πότε ζεν πρεμιέ ήταν (και είναι) απένταρος, άνεργος/ άεργος και τοξικοεξαρτημένος. Η οικογένειά του, του είχε προσφέρει υλικά αγαθά, αλλά δεν φρόντισε να τον προετοιμάσει για την ζωή εκτός της πολυτελούς βίλας, των χειμερινών σαλέ, των ξενοδοχείων με πισίνες. Οι γονείς του κοιτάζαν την πάρτη τους. Δεν επενδύσαν στην μόρφωση και εκπαίδευση του γόνου τους. Δεν του σταθήκαν σαν πατέρας και μητέρα. Οι επιχειρήσεις που είχαν, φαληρίσαν. Ο αρρενωπός γόνος όμως είχε ήδη μπλέξει με ναρκωτικά και αλκοόλ. Τα λεφτά τελειώναν και το δαπανηρό στυλ με επαύλεις, πολυτελή αυτοκίνητα, πάρτι με καλλονές στην Μύκονο και στο Γκστάαντ δεν μπορούσε να συνεχιστεί. Η κακή διαχείρηση των οικονομικών πόρων οδήγησε στην χρεοκοπία. Ως συνήθως, αυτοί και αυτές που τον καλοπιάναν για να βγουν σε πρώτο πλάνο δίπλα του στις φωτογραφίες των προαναφερόμενων περιοδικών και στα κανάλια, εξαφανιστήκαν. Ο πρώην πλούσιος γόνος δεν ήξερε πως να τα βγάλει πέρα. Κατάντησε επαίτης για να εξασφαλίσει λίγα γραμμάρια ναρκωτικών ουσιών. Ώσπου εμφανιστήκαν κάποιοι που του προσφέραν χρήματα - αυτός απλά θα έπρεπε να παριστάνει το αφεντικό της εταιρείας τους.

 Όλα πήγαιναν καλά, μέχρι που αποκαλύφθηκε οτι επρόκειτο για κομπιναδόρους. Και ο γόνος έπαιζε τον ρόλο του "αχυράνθρωπου" - εν αγνοία του, όπως ισχυρίζεται. Και τον είδαμε σε φωτογραφίες και στα δελτία ειδήσεων με τα "βραχιολάκια" περασμένα στα χέρια του. Μαυρισμένο (όχι από τον ήλιο ή το σολάριουμ) και ταλαιπωρημένο (βλ. εικ. 2). 

 Οι εικόνες αυτές είναι γροθιά στο στομάχι για τον καθένα μας. Γιατί η ζωή δυσκολεύει όλο και περισσότερο και είμαστε όλοι τόσο αποχαυνωμένοι από την μοντέρνα τεχνολογία, που δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε πως δεν απαιτείται να είμαστε αλκοολικοί ή ναρκομανείς, δεν χρειάζεται να έχουμε απλήρωτα δάνεια και χρέη για να έχουμε οικονομικά προβλήματα. Πολέμοι συνεχίζονται, πολιτικοί και πολυεθνικές αδιαφορούν, μας θέλουν μόνο να καταναλώνουμε, να είμαστε σαν τα κοτόπουλα, τα βοοειδή και τους χοίρους στα εκτροφεία - με τεχνητό φωτισμό για να μην καταλαβαίνουμε εαν είναι μέρα ή νύχτα και με τις μουσούδες μονίμως χωμένες σε αμφιβόλλου ποιότητας και προέλευσης τροφές. 

 Φυσικά και δεν είναι εύκολο να τα βάλεις με το σύστημα. Αλλά ο γράφων από την πλευρά του αγωνίζεται και θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την επιβίωσή του. Γιατί παρά τα όποια προβλήματά του, το μόνο σίγουρο είναι, οτι δεν θέλει να καταντήσει όπως ο εικονιζόμενος, ανέστιος, έρμαιο των παθών και λαθών του, υποχείριο τρίτων. 

    

ΑΤΑΚΤΩΣ ΕΡΙΜΜΕΝΑ 54.

 Ο νέος μήνας μπήκε στην Ελλάδα, όχι μόνο με κακοκαιρία, αλλά και με σκάνδαλα. Στον απόηχο των σκανδάλων με πιτσαρίες, αρτοπωλεία, μπάσκετ, προστέθηκε ακόμα ενα, με κάποιαν ΜΚΟ ονόματι "Παιδική Χαρά". Απεδείχθει φυσικά η χαρά του απατεώνα, αφού ο ιδρυτής της διήγε βίον πολυτελή και έπαιζε τυχερά παιχνίδια με χρήματα από δωρεές, τα οποία έπρεπε να υποστηρίζουν άρρωστα παιδάκια.

 Στην διεθνή σκηνή, στις 2 Νοεμβρίου διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές στην Βουλγαρία. Νικήτρια ανεδείχθει η φιλορωσική Ιλιάνα Γιότοβα. Είναι πλέον η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της χώρας της. Στις 3 Νοεμβρίου έλαβαν χώρα οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμά τους απεδείχθει ισχυρό ράπισμα για τον Τράμπ και τους Ρεπουμπλικάνους, καθώς οι Δημοκρατικοί πήραν την πλειοψηφία σε έδρες στο Κονγκρέσο (Γερουσία και Βουλή Αντιπροσώπων).