ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΝΕΑ ΗΘΗ ΣΤΑ ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ!

 Τον Οκτώβριο του 2011 και τον Νοέμβριο του 2012 γράφαμε στο παρόν ιστολόγιο για το πως έχουν αλλάξει τα πράγματα στα ντοκυμαντέρ και ειδικά, στα ντοκυμαντέρ που πραγματεύονται θέματα σχετικά με την άγρια φύση (ζωολογία). Στο τωρινό κείμενο θα αναφερθούμε στις αλλαγές στα ντοκυμαντέρ που αφορούν ζητήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.

 Οι αλλαγές αυτές είναι δραστικές. Κατ΄αρχάς να αναφερθεί οτι, τα ντοκυμαντέρ αυτά προβάλλονται - τουλάχιστον σε χώρες όπως η Γερμανία - και από ιδιωτικά κανάλια. Ουσιαστικά όμως πρόκειται για παραγωγές συνδρομητικών καναλιών, όπως τα Netflix και History Channel, τα οποία και παίρνουν "την μερίδα του λέοντος" στον τομέα αυτό, σε θέματα ποσότητας. Κατά δεύτερον, αρκετές από τις παραγωγές αυτές περιλαμβάνουν ντοκυμαντέρ που έχουν να κάνουν με ψευδοαρχαιολογία, ψευδοιστορία, ψευδοθρησκεία και άλλες παραεπιστήμες, καθώς και προβολή θεωριών συνωμοσίας. Στις παραγωγές αυτές συμπεριλαμβάνονται οι σειρές του History Channel "History´s Greatest Mysteries" (2020-) και "Ancient Aliens" (2009-), καθώς και το ντοκυμαντέρ 6 επεισοδίων του Graham Hancock "Ancient Apocalypse" (2023) από το Netflix.

 Ψευδοιστορικά όμως μπορούν να θεωρηθούν και τα ακόλουθα ντοκυμαντέρ, ξεκινώντας από τα πιο πρόσφατα: "Alexander: the making of a God" (Netflix 2024) [εικ. 1], "African Queens, Season 2: Queen Cleopatra" (Netflix 2023) [εικ. 2], "Rise of Empires: Ottoman" (Netflix 2020-2022) [εικ. 3], "Colosseum" (History Channel 2022), "Roman Empire" (Netflix 2016-2019).

 Τα προαναφερόμενα ντοκυμαντέρ παρουσιάζουν μια σειρά κοινών χαρακτηριστικών, τα οποία συνοψίζονται ως εξής: (1) αφήγηση από γνωστό χολλυγουντιανό ηθοποιό (όχι κορυφαίο όνομα), (2) δραματοποιημένες σκηνές, τόσο διαλόγων, όσο και μαχών, (3) παρεμβαλόμενο σχολιασμό από "ειδικούς", κατά κύριο λόγο τριτοτέταρτους ακαδημαϊκούς, (4) φθηνά σκηνικά και κοστούμια, τα οποία συχνά δεν ανταποκρίνονται στα αντίστοιχα ενδύματα, όπλα, εργαλεία, κοσμήματα, αρχιτεκτονική της εποχής. Και αυτά είναι ενας σοβαρός λόγος να αμφισβητηθεί η έννοια του "ιστορικού ντοκυμαντέρ" που προσπαθούν να βγάλουν προς το κοινό οι εκπομπές αυτές. Για αυτό θα είναι προτιμότερο να ομιλούμε περί ψευδοιστορικών ντοκυμαντέρ. Επίσης (5) τα ντοκυμαντέρ αυτά δίνουν έμφαση σε γενικώς ασήμαντα πράγματα μεγιστοποιόντας τα, απομακρύνοντας κατ΄αυτόν τον τρόπο το κοινό από το έργο, τις προσωπικότητες και τα γεγονότα που υποτίθεται αναφέρουν.

(Netflix 2024)

 Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι το ντοκυμαντέρ 6 επεισοδίων για τον Μέγα Αλέξανδρο [εικ. 1]. Ήδη από το πρώτο επεισόδιο δώθηκε έμφαση στην φύση της σχέσης μεταξύ Αλέξανδρου και Ηφαιστίωνα, η οποία είναι σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς περίπλοκη. Η κριτική συνεπώς στράφηκε προς το πεδίο αυτό, ενω κανονικά τους ιστορικούς θα έπρεπε να τους απασχολούν ζητήματα όπως τα λάθος κοστούμια και σκηνικά, η κόμη του Αλέξανδρου (οι παραστάσεις σε νομίσματα και προτομές τον αναπαριστούν με αναστολή, χώρισμα των μαλλιών μπροστά δηλαδή. Επίσης ο Αλέξανδρος έφερε πλούσια, "λεοντώδη", κατά τον Πλούταρχο, κόμη), η εμφάνιση του Φιλίππου (ο οποίος στο ντοκυμαντέρ είναι αρτιμελής, δεν κουτσαίνει, δεν είναι μονόφθαλμος, αλλά δεν φέρει επίσης γενειάδα. Από τις γνωστές αναπαραστάσεις ξέρουμε οτι συνέβαινε το αντίθετο: ο Φίλιππος δηλ. είχε γενειάδα, είχε χάσει το μάτι του και κούτσαινε). 

 Παρόμοιες "αβλεψίες" υπάρχουν και σε άλλα ντοκυμαντέρ, π.χ. στα προαναφερόμενα "Roman Empire" και "Colosseum", στα οποία ο Κόμμοδος π.χ. αναπαρίσταται χωρίς γενειάδα, μολονότι ξέρουμε από πορτραίτα του οτι έφερε γενειάδα ως αυτοκράτωρ, ακολουθώντας την μόδα του πατρός του, Μάρκου Αυρηλίου. Οι αυτοκράτορες της δυναστείας των Ιουλίου-Κλαύδιου και Φλάβιου δεν έφεραν γένια.

(Netflix 2023)

 Το ντοκυμαντέρ για την Κλεοπάτρα [εικ. 2] με παραγωγό και αφηγητή την Jada Pinkett Smith, ηθοποιό και σύζυγο του Will Smith, στηρίχθηκε στους δυο πυλώνες του φεμινισμού και του αφροκεντρισμού, παρουσιάζοντας την τελευταία βασίλισσα της Πτολεμαϊκής Δυναστείας ως μαύρη και βάζοντας την Αφροαμερικανίδα συνταξιούχο φιλόλογο καθηγήτρια Shelley P. Haley να επιμένει σε αυτό, επειδή της το είχε πει η γιαγιά της! Εξυπακούεται οτι κάτι τέτοιο ("η γιαγιά μου, μου είπε να αγνοήσω τους ιστορικούς: η βασίλισσα Κλεοπάτρα ήταν μαύρη [όπως εκείνη και εγω] και την πιστεύω, γιατί είναι η γιαγιά μου") δεν είναι και δεν πρέπει να λογίζεται ως επιστημονικό επιχείρημα, αλλά εξυπακούεται επίσης, πως, δεν είναι τυχαίο οτι το ντοκυμαντέρ αυτό προωθεί συγκεκριμένη ατζέντα.  

 Για την ιστορία, δεν αποκλείεται να ήταν η Κλεοπάτρα μιγάδα από την πλευρά της μητέρας και της γιαγιάς της, αλλά αυτές δεν ήταν Αφρικανές. Οι Πτολεμαίοι, στα πλαίσια συμμαχιών, δεν δίσταζαν να επισφραγίσουν τις σχέσεις τους με τους άλλους Επιγόνους (Σελευκίδες, Αντιγονίδες) δια γάμων.

(Netflix 2020-2022)

 Το ντοκυμαντέρ για την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης τον Μάϊο του 1453 από τον Μωάμεθ Β (τον επονομαζόμενο για αυτό "Πορθητή") είναι τουρκική παραγωγή, εμπίπτει στα γενικότερα πολιτικά και γεωστρατηγικά πλαίσια της τουρκικής πολιτικής του επιτελείου του Ερντογάν (βλ. "γαλάζια πατρίδα") και ως τέτοιο, λογίζεται προπαγανδιστικό. Υπό αυτό το πρίσμα φέρει πολλά κοινά με την ταινία για το ίδιο συμβάν, η οποία είχε προβληθεί τον Φεβρουάριο του 2012 στους κινηματογράφους της Γερμανίας, μιας χώρας με υψηλό ποσοστό Τούρκων κατοίκων ως γνωστό. Και στα δυο τους - ταινία και ντοκυμαντέρ - γίνεται αναφορά μιας ψευδοπροφητείας, σύμφωνα με την οποία, την Πόλη θα την κατακτούσε ενας ηγεμόνας-πολεμιστής που θα έφερε το ίδιο όνομα με τον Προφήτη Μωάμεθ. Όπως στην ταινία, έτσι και στο ντοκυμαντέρ αποσιωπιούνται οι πολυήμερες σφαγές των Οθωμανών. Οι Τούρκοι "ακαδημαϊκοί" που σχολιάζουν, αναφέρουν οτι ο Μωάμεθ Β ήθελε να γίνει ενας νέος Μεγαλέξανδρος. Για αυτό και η κατάκτηση της Πόλης. 

 Το ντοκυμαντέρ αυτό έχει και 2ο κύκλο επεισοδίων, στον οποίον παρουσιάζεται ο αγώνας του Μωάμεθ εναντίον του Βλάντ Τέπες, του "Παλουκωτή" (ο διαβόητος "Δράκουλας"). Και στους 2 κύκλους, ο Οθωμανός σουλτάνος παρουσιάζεται ως πολεμιστής στα πεδία των μαχών, ενώ κάτι τέτοιο φέρεται να μην ισχύει. Στον 2ο μάλιστα φέρεται να εκπροσωπεί την αρμονία και την τάξη έναντι του χάους, το οποίο σκορπάει ο "επαναστάτης" Βλάντ. 

Συνοψίζοντας, βλέπουμε οτι και τον τομέα των ιστορικών-αχαιολογικών ντοκυμαντέρ, έχουμε απομακρυνθεί έτη φωτός από τις ποιοτικές παραγωγές του Michael Wood για το BBC και την σειρά "Terra X" των γερμανικών καναλιών. Πλέον τα συνδρομητικά κανάλια με "μπροστάρη" το Netflix έχουν αναλάβει τις παραγωγές δραματοποιημένων ντοκυμαντέρ αμφιβόλου περιεχομένου, στα οποία δίνεται έμφαση σε κουτσομπολίστικου τύπου ζητήματα περί της ιδιωτικής ζωής ιστορικών προσώπων. Τα οποία ιστορικά πρόσωπα παρουσιάζονται εμφανισιακά να διαφέρουν από αυτά που γνωρίζουμε βάση των πηγών. Αυτό είναι το ενα επίπεδο. Το άλλο είναι η ευρεία παρουσίαση ψευδοιστορικών και ψευδοαρχαιολογικών εικασιών, τα οποία πασσάρονται στους θεατές καλυμμένα από πομπώδεις τίτλους ή υπότιτλους που περιέχουν τις φράσεις "μυστήρια της αρχαιότητας" και δια των οποίων διάφοροι τυχάρπαστοι παρουσιάζουν τις εικασίες τους. Και δυστυχώς οι σειρές αυτές προβάλλονται και από ιδιωτικά κανάλια, στα οποία έχει ο οποιοσδήποτε πρόσβαση. Φυσικά παιδιά και έφηβοι που δεν έχουν τις γνώσεις και την εμπειρία να φλιτράρουν τις πληροφορίες αυτές, με αποτέλεσμα να τις απορροφούν και να τις αναμασούν. Και έτσι διαιωνίζεται το πρόβλημα με τις θεωρίες συνωμοσίας, καθώς αυτές αποκτούν κι άλλους οπαδούς.

ΝΕΟΝ (ΔΙΣΕΚΤΟΝ;) ΕΤΟΣ 2024.

 Καλησπέρα και Καλή Χρονιά! Ευτυχισμένον και υγιές 2024! Καλά μπήκε... 

Ο πόλεμος Ουκρανίας-Ρωσίας συνεχίζεται, ομοίως και του Ισραήλ εναντίον της Χαμάς. Οι βομβαρδισμοί δεν σταματήσανε. Εμφανίστηκε και νεο πρόβλημα: κάποιοι αντάρτες στην Ερυθρά Θάλασσα, οι Χούτι, μπλοκάρουν την διέλευση των εμπορικών πλοίων αποφέροντας ζημιές εκατομμυρίων σε εταιρίες και στην παγκόσμια οικονομία. Στην Γερμανία, αγρότες, μηχανοδηγοί και νταλικιέριδες διαδηλώνουν. Ζητούν μέτρα κατά της ακρίβειας και αύξηση μισθών. 

Στην Ελλάδα όλα είναι πανάκριβα... ¨Ηδη από το φθινόπωρο έχει ανεβεί η τιμή του ελαιόλαδου. 

Οι γυναικοκτονίες δυστυχώς συνεχίζονται. Ομοίως και οι επιθέσεις μεταξύ ανηλίκων. Αλληλοσκοτωμός σχεδόν παντού.

Μια χαρά, πάντα τέτοια...

 

ΑΤΑΚΤΩΣ ΕΡΙΜΜΕΝΑ 38

 Εσωτερικαί ειδήσεις: Δεν πάει καλά ο ΣΥΡΙΖΑ... Φαίνεται να διαλύεται εκ των έσω... Από τότε που εμφανίστηκε ως "από μηχανής θεός" ο ουρανοκατέβατος Κασελάκης, όλο και κάτι θα συμβεί... Το Σαββατοκύριακο 11-12.11. συνεδρίασανε το όργανα του κόμματος, καθότι πολλοί εκ των "συντρόφων" δεν ήσαν ικανοποιημένοι με την εκλογή του Κασελάκη ως προέδρου. Οι υπάρχουσες συνιστώσες είναι: (1) η ομάδα που περιτριγυρίζει τον Κασελάκη, απαρτιζόμενη από τους Παύλο Πολάκη, Νίκο Παππά, Νίκο Καρανίκα, Γιώργο Τσίπρα κ.α. (2) Οι ομάδες Τερμπονέρα και Αχτσιόγλου, οι οποίες παραμένουν σύμφωνα με δηλώσεις στο κόμμα, αλλά ασκώντας δρυμεία κριτική στον Κασελάκη. (3) Περίπου 46 μέλη της κεντρικής επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ, εκ των οποίων ορισμένα εντάσσονται στην ομάδα "ομπρέλα" του Ευκλείδη Τσακαλώτου. Με το πέρας του συνεδρίου, οι Τσακαλώτος, Πέρκα, Τζουμάκας, Σκουρλέτης, αποχωρήσαν από το κόμμα (βασικά οι 2 τελευταίοι είχαν απομακρυνθεί νωρίτερα, πριν καν γίνει το συνέδριο, όπως επίσης οι ευρωβουλευτές Στέλιος Κούλογλου και Πέτρος Κόκκαλης). Το ίδιο αναμένεται να γίνει και με άλλους "συντρόφους", όπως οι Βούτσης, Φίλης, Ιγγλέζη, Βίτσας, για τους οποίους ο Κασελάκης ζήτησε να διαγραφούν από μέλη του κόμματος. Τι θα ξημερώσει πλέον για τον ΣΥΡΙΖΑ; Θα βγούν αληθινές οι "προφητείες", ότι η αντιπολίτευση όχι μόνο είναι ανίσχυρη, αλλά και ανύπαρκτη; Θα κυβερνήσει η ΝΔ χωρίς αντίλογο;

Υ. Γ.: Την Πέμπτη 23.11. παραιτήθηκε και τμήμα της ομάδας Αχτσιόγλου. 9 βουλευτές, μεταξύ των οποίων οι Έφη Αχτσιόγλου, Δημήτρης Τζανακόπουλος, Σία Αναγνωστοπούλου, Νάσος Ηλιόπουλος, Θεανώ Φωτίου, ανεξαρτητοποιούνται και κρατούν αποστάσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ομοίως και ο ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδημούλης.

Εξωτερικαί ειδήσεις: και σαν να μην μας έφτανε ο πόλεμος Ουκρανίας - Ρωσίας και τα αποτελέσματά του παγκοσμίως (ενεργειακή κρίση, αύξηση στις τιμές αγαθών/ πρώτων υλών κτλ.), από 07.10. ξέσπασε και νέος πόλεμος: τρομοκράτες της Χαμάς επιτεθήκαν σε φεστιβάλ μουσικής στα σύνορα Γάζας - Ισραήλ, αλλά και σε κιμπούτζ (οικισμούς) δολοφονώντας, βιάζοντας και παίρνοντας αιχμαλώτους. Το Ισραήλ απάντησε εξαπολύοντας σφοδρή επίθεση δια βομβαρδισμών της Γάζας. Οι μάχες μαίνονται ακόμη, στοιχίζοντας τις ζωές χιλιάδων. Δεν βλέπει κανείς τέλος σε όλο αυτό το μακελειό. Και όπως είναι φυσικό σε τέτοιες περιπτώσεις, όλος ο υπόλοιπος κόσμος διαιρέθηκε στα 2: και οι μεν και οι δε οργανώνουν συλλαλητήρια και διαδηλώσεις - και "πολεμάνε" αλλήλους στο διαδίκτυο. Υπάρχει πίεση να επιλέξεις πλευρά και δεν ξέρεις τι να κάνεις, γιατί, εαν πάς με το μέρος της Α παράταξης, θα σου επιτεθεί η Β και το αντίθετο. Όλοι έχουν το δίκο με το μέρος τους, οι Παλαιστίνιοι μάχονται για την ελευθερία τους ενάντια στην καταπίεση, οι Ισραηλινοί υποστηρίζουν οτι αμύνονται, άλλωστε οι άλλοι τους επιτεθήκαν πρώτοι. Και εαν κάποιος τολμήσει να τους πει κουβέντα, κατηγορείται ως αντισημίτης. Και οι μεν και οι δε θεωρούν εαυτούς αδικημένους.

Αναρωτιόμαστε εαν θα υπήρχε η ανάλογη δυναμική και υποστήριξη, εαν ήταν η Ελλάδα στην θέση του αμυνόμενου. Θα έπαιρνε κανείς από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ το μέρος της; Θα γίνονταν ζωηρές διαδηλώσεις στις μεγάλες πρωτεύουσες και πορείες σε πρεσβείες; Θα βοηθούσε έμπρακτα κανείς;