Dienstag, 10. November 2020

Jan Bouzek in memoria.

 Μολονοτι ακολουθουμε αρκετες επιστημονικες σελιδες στα social media, καποια νεα μας φτασαν σχετικα καθυστερημενα. Εντος Σαββατοκυριακου π.χ. μαθαμε μεσω μιας αναρτησης για την απωλεια του διακεκριμενου Τσεχου αρχαιολογου Jan Bouzek. Ο καθηγητης στο πανεπιστημιο του Καρολου στην Πραγα (το αρχαιοτερο πανεπιστημιο της Ευρωπης) απεβιωσε στις 3 Νοεμβριου σε ηλικια 85 ετων. Τα αιτια του θανατου του δεν μας ειναι γνωστα. Το εργο του ομως ειναι και τυγχανει διεθνους αναγνωρισης, οπως αποδεικνυουν οι τεσσερεις τιμητικοι τομοι (Festschriften) που κυκλοφορησαν τα τελευταια χρονια - ενας με επιμελεια πρωην μαθητων του, ενας με επιμελεια εξισου καταξιωμενων συναδελφων του απο την Ελλαδα και δυο ακομα με διεθνεις συμμετοχές.

 O Jan Bouzek ειναι ο ανθρωπος που με τις δημοσιευσεις του εβαλε το παν/μιο του Καρολου στον χαρτη της διεθνους αρχαιολογικης κοινοτητας και μαλιστα σε δυσκολες εποχες, οταν η Τσεχια λεγοταν Τσεχοσλοβακια και βρισκοταν πισω απο το Σιδηρουν Παραπετασμα, προσεδεμενη στο αρμα της τοτε ΕΣΣΔ. Τοτε ειναι που εκδωθηκαν κορυφαιες του μονογραφιες, οι οποιες λογω του Ψυχρου Πολεμου δεν ετυχαν της υποδοχης που τους αξιζε: Αναφερομαστε φυσικα στο βιβλιο του για την γεωμετρικη εποχη (Homerisches Griechenland), το οποιο εξεδωθει το 1969 στην γερμανικη γλωσσα. Την ιδια χρονια συμπτωματικα, εκδωθηκε το βιβλιο του B. Schweitzer, Die geometrische Kunst Griechenlands. Και λιγα χρονια αργοτερα ηλθαν οι αγγλογλωσσες μονογραφιες των Coldstream και Snodgrass.

 Οι δυο επομενες μονογραφιες του Bouzek τα πηγαν πολυ καλυτερα, μιας και εξεδωθησαν λιγες δεκαετιες αργοτερα (οταν το Σιδηρουν Παραπετασμα αρχισε να παραπαιει και το ψυχροπολεμικο κλιμα να θερμαινεται), γραφτηκαν στην αγγλικη (και δημοσιευτηκαν απο κορυφαιο, εξειδικευμενο σε τετοια ζητηματα εκδοτικο οικο) και πραγματευονταν συνθετα θεματα, οπως ειναι οι πολιτιστικες σχεσεις και επαφες μεταξυ Αιγαιου, Ανατολιας και Ευρωπης κατα την , αλλα και κατα την χιλιετια π. Χ. Αυτες οι δυο μονογραφιες καθιερωσαν τον Bouzek στην διεθνη επιστημονικη κοινοτητα - και στην συνειδηση του γραφοντος αυτες τις σειρες ως ακαδημαικου με πλουσια ενδιαφεροντα και ευρος γνωσεων. Πραγματι, ο Τσεχος αρχαιολογος απεδειχθει βαθυς γνωστης οχι μονο της Αιγαιακης και Βαλκανικης , αλλα και της Ευρωπαικης Προ- και Πρωτοιστοριας. Διεξηγαγε ερευνες, οχι μονο στην Τσεχοσλοβακια, αλλα και στην Θρακη, την Μακεδονια, ακομα δε και στην Κευλανη (Σρι Λανκα)! Ασχοληθηκε επισης με ρωμαικα πορτραιτα, ετρουσκικες αρχαιοτητες, μακεδονικα χαλκινα αντικειμενα, ερυθρομορφη κεραμεικη απο την Μαυρη Θαλασσα. Ανεσκαψε στον Πιστιρο, στην Κυμη, στην Σαμοθρακη, στην Βυρητο μεταξυ αλλων. Εξεδωσε το επιστημονικο περιοδικο "Ειρήνη". Διαμορφωσε την αρχαιολογικη συλλογη του παν/μιου του, η οποια σημερα στεγαζεται στο κεντρο της Πραγας και περιλαμβανει αρχαιοτητες απο την Αιγυπτο, την Ελλαδα, την Ρωμη, τις χωρες της Απω Ανατολης (Κινα, Ιαπωνια). Το magnum opus του κυκλοφορησε πριν απο δυο χρονια και ενω απο τον τιτλο (Studies of Homeric Greece) φαινεται να ομοιαζει με την πρωτη του μονογραφια του 1969, ειναι εντουτοις μια περιληψη/ συνοψη επιστημονικων πορισματων της αρχαιολογιας στον ελληνικο χωρο απο το τελος της Εποχης του Χαλκου μεχρι και την Πρωιμη Εποχη του Σιδηρου, στα προτυπα των δυο υστεροτερων, αγγλογλωσσων μονογραφιων του. Ειναι φυσικο επακολουθο επομενως, οταν σκεφτομαστε για αρχαιολογια στην Τσεχια, για κλασσικες και ιστορικες σπουδες στην Πραγα, να ταυτιζουμε την αρχαιολογικη επιστημη στην χωρα και την πολη αυτη με την μορφη του Jan Bouzek. Ο ανθρωπος αυτος εκπροσωπησε την χωρα και την γενια του στο γνωστικο αντικειμενο της αρχαιολογικης επιστημης και μαλιστα σε δυσκολες εποχες. Αφησε ομως την σφραγιδα του και μια βαρια κληρονομια. Ο νεος αρχαιολογος στο παν/μιο της Πραγας Peter Pavuk με ηδη σημαντικη διεθνη καριερα στεκει ως αξιος διαδοχος του.

 Αυτα τα λιγα λογια απο καποιον που δεν ετυχε ποτε να γνωρισει τον καθηγητη Jan Bouzek απο κοντα. Τον ξερει μονο μεσω της βιβλιογραφιας του.

 Αιωνια σου η μνημη Δασκαλε!



Montag, 9. November 2020

ΑΤΑΚΤΩΣ ΕΡΙΜΜΕΝΑ 29.

 1) Ο κορονοιος συνεχιζει το ταξιδι του. Τα κρουσματα πολλαπλασιαζονται, οι θανατοι αυξανονται παγκοσμιως. Στην Ελλαδα η κυβερνηση επεβαλε και παλι καθολικο lockdown, οπως ειχε κανει τον Μαρτιο. Οι μετακινησεις μεταξυ 9 μ.μ. - 5 π.μ. απαγορευονται, εκτος και εαν προεχουν ιατρικοι ή επαγγελματικοι λογοι. Κατα την διαρκεια της ημερας θα πρεπει να στελνονται και παλι σμς στο 13033 με τους λογους της μετακινησης - οι οποιοι θα ειναι επισης περιορισμενοι. Εξυπακουεται οτι μασκα φοριεται παντου, και σε κλειστους και σε ανοικτους χωρους.


2) Ο εκλεκτος γειτονας Ρετζεπ Ταγιπ Ερντογαν ηδη από το καλοκαιρι συνεχιζει να προκαλει με αλλεπαλληλες naftex και αποστολη ανιχνευτικων/ ερευνητικων πλοιων οπως τα Oruc Reis και Barbatos στα ορια της ελληνικης υφαλοκρυπιδας. Ειναι φανερο οτι θελει να δοκιμασει τις αντοχες των αλλων. Η ελληνικη πλευρα απανταει με διαβηματα σε ΕΕ, ΝΑΤΟ, ΗΠΑ και οποιον βρει. Ειδωμεν... Εν τω μεταξυ η τουρκικη λιρα καταρρεει μερα με την μερα και ο νεο σουλτανος εχει ανοιξει μετωπα σχεδον παντου, τα οποια φαινεται πως αδυνατει να κλεισει...


3) Ο 70φευγα μπαρμπα Τζο Μπαιντεν θα γινει ο 46ος προεδρος των ΗΠΑ. Μαζεψε περισσοτερες ψηφους απο τον Ντοναλντινο Τραμπολινο, ο οποιος συνεχιζει να φερεται σαν κακομαθημενο παιδακι. Παρα την ηλικια του, ο μπαρμπα Τζο ειχε το σθενος να πολεμησει και επιβραβευτηκε και απο την σωουμπιζ της χωρας του, η οποια δεν αντεχε με τιποτε τον ρατσιστη/σεξιστη Τραμπολινο. Ο τελευταιος αλλωστε τα εχει κανει μανταρα σε ολους τους τομεις. Για να δουμε ομως τι θα καταφερει ο μπαρμπα Τζο,  ο οποιος θα αναλαβει επισημως στις 20 Γεναρη 2021 τα ηνια. 


Dienstag, 29. September 2020

Doppelgänger II: The Rouritanian Paradoxon.

 Εχει περασει αρκετος καιρος απο τοτε που με αφορμη ενα αγαπημενο μας μυθιστόρημα γράφαμε για τις πιθανες εκατερωθεν επιρροές. Οτι δηλαδη η ιστορια αυτη επηρρεασε και αλλους συγγραφεις, αλλα και σεναριογραφους, και σκηνοθετες που γυρισαν ταινιες βασισμενη σε αυτην. Αλλα και οτι η ιστορια αυτη είχε λάβει εμπνευση απο διαφορους παραγοντες. Τοτε ομως δεν γνωριζαμε το παρακατω: Πως υπαρχουν ντοκουμεντα (φωτογραφιες, ρεπορταζ) που στηριζουν την αποψη, οτι ο συγγραφεας του μυθιστορηματος "The Prisoner of Zenda", Anthony Hope πρεπει να εμπνευστηκε την ομοιοτητα των κεντρικων του χαρακτηρων, ξαδελφων Ραντολφ Ρασσεντυλ και Ροδολφου Ε΄από την πραγματικη ομοιοτητα των βασιλικών ξαδελφων Γεωργιου Ε΄της Μεγαλης Βρετανιας και τσαρου Νικολαου Β΄της Ρωσιας (βλ. εικ. εντ.)!

Ο βασιλιάς Γεώργιος Ε΄ της Μεγάλης Βρετανίας (δεξιά) και ο εξάδελφός του, τσάρος Νικόλαος Β΄της Ρωσίας (αριστερά) στο Βερολίνο το 1913 (πηγή: wikipedia.org)

 

 Η ανωτερω φωτογραφια του 1913 αποδεικνυει την ομοιοτητα των δυο γαλαζοαιματων, οι οποιοι γεννηθηκαν με τρια χρονια διαφορας μεταξυ τους (ο Γεωργιος στα 1865 και ο Νικολαος στα 1868). Και σιγουρα δεν πρεπει να ειναι τυχαιο το γεγονος οτι ο φανταστικος Ροδολφος είναι ο πεμπτος βασιλιας της Ρουριτανιας με το ονομα αυτο, οπως ακριβως ηταν και ο Γεωργιος! 

 Ενα επιπλεον στοιχειο που αποδεικνυει οτι ο συγγραφεας εμπνευστηκε απο τους δυο μοναρχες, αποτελει η μαρτυρια της εφημεριδας "Times" του Λονδινου. Εναν χρονο πριν ο Hope συγγραψει το βιβλιο του, στα 1893 δηλαδη, τελεστηκαν οι γαμοι του Γεωργιου στην βρετανικη πρωτευουσα. Φυσικα οι γαλαζοαιματοι συγγενεις δεν θα μπορουσαν να λειψουν απο το γεγονος αυτο! Το φυλλο των λονδρεζικων "Times" της Παρασκευης 7 Ιουλιου 1893, σελ. 5, αναφερει οτι παραλιγο να υπαρξουν ευτραπελα, επειδη ο κοσμος μπερδευε τον Γεωργιο με τον ξαδελφο του Νικολαο! Ηδη απο απο τοτε λοιπον, οι δυο μοναρχες ειχαν αφησει γενειαδες και φυσικα οι πανομοιοτυπες στρατιωτικες στολες τους με τα σιρικια, τα γαλονια, τα παρασημα και τις ταινιες, προκαλουσαν συγχυση ακομα και στους πιο κοντινους τους ανθρωπους!

 Μερικες φορες τελικα η πραγματικοτητα ειναι πιο δυνατη και απο την φαντασια! Και προσωπικα θεωρουμε οτι η ομοιοτητα μεταξυ Γεωργιου και Νικολαου ειναι εκεινη που εδωσε εμπνευση στον δικαστικο λειτουργο Hope να συγγραψει την ιστορια ενος συμπατριωτη του Αγγλου ευγενη, ο οποιος παιρνει την θεση του βασιλικου του ξαδελφου σε μια φανταστικη χωρα...